HISTORIA SZKOŁY


1. SKROMNE POCZĄTKI


Pierwsza wzmianka o istnieniu szkoły w Zaborowie przypada na rok 1812. Z akt kościelnych wynika, że była tu wówczas szkoła parafialna. Mieściła się w budynku parafialnym, a prowadzona była przez organistę pod kontrolą miejscowego proboszcza. Świecka szkoła powstała w 1850 roku. Ówczesny dziedzic Zaborowa - pan Werner - wystąpił do Rządu Gubernialnego z wnioskiem utworzenia ze wsi Zaborów, Zaborówek, Wąsy i Wólka oddzielnego towarzystwa szkolnego w Zaborowie. Dziedzic, jak wynika z najstarszej, szkolnej kroniki prowadzonej przez wieloletniego kierownika Jana Kujawskiego, przeznaczył na ten cel: dom murowany kryty gontami, dwie morgi ziemi, drzewo na opał i 60 rubli srebrnych na dokompletowanie etatu. Na potrzeby szkoły dziedzic podarował także łąkę i trzy morgi ziemi ornej w Zaborowie, w pobliżu Wiktorowa, na utrzymanie nauczyciela, który w tym celu prowadził gospodarstwo. W kronice czytamy: "Dokonano adaptacji "Starej Kuźni" podarowanej przez Pana Wernera. Budynek położony był w rozwidleniu dróg Warszawa - Sochaczew i Traktu Królewskiego (dziś ulica Stołeczna i Leśna).Później od wschodu wydzielono kawałek tej ziemi na potrzeby Ochotniczej Straży Pożarnej. W "Kuźni" mieściła się jedna duża sala lekcyjna i mieszkanie dla jedynego nauczyciela. Pierwszy nauczyciel nazywał się najprawdopodobniej Daus i prowadził naukę jednocześnie w izbie o klasach łączonych: pierwsza z drugą i trzecia z czwartą klasą (tzw. czteroklasówka). W 1853r. do szkoły w Zaborowie uczęszczało sześćdziesięcioro ośmioro dzieci. Z tamtego okresu istnienia szkoły posiadamy bardzo skąpe informacje, gdyż w 1914 roku zostały zniszczone wszystkie akta szkolne. Jesienią 1906 roku został mianowany nauczycielem późniejszy kierownik naszej szkoły - pan Jan Kujawski. Wprowadził on naukę tylko w języku polskim mimo obowiązującego języka rosyjskiego na naszym terenie, będącym wówczas pod zaborem rosyjskim.

2. I WOJNA ŚWIATOWA

W sierpniu 1914r. wszelkie sprzęty znajdujące się w szkole zostały zdemolowane przez wojska rosyjskie i przez rok szkoła była nieczynna. Potem dokonano niezbędnych remontów i jesienią 1915 roku wznowiono zajęcia.

3. PO ODZYSKANIU NIEPODLEGŁOŚCI

W 1919 roku po powrocie z wojny kierownikiem został pan Jan Kujawski. Współpracował, wychowując młode pokolenie, z takimi nauczycielami, jak: p. Maria Winiaszkiewicz, p. Aleksander Mroczkowski, p. Julia Nowakowska, p. Anna Korejwa, a potem między innymi z p. Sabiną Czaplicką, p. Marią Tomczyńską, p. Tadeuszem Bonarowskim, p. Heleną Sieradzką i p. Piotrem Szczurem. W 1922 r. szkoła w Zaborowie przekształcona została na sześcioklasową. W 1925 roku Dozór Szkolny zakupił murowany budynek, w którym mieściły się dwie sale klasowe. Kierownik szkoły w Zaborowie ? pan Jan Kujawski ? i jego grono nauczycielskie dbali o patriotyczne wychowanie dzieci. 10 października 1928 roku na posiedzeniu Rady Pedagogicznej zapadła decyzja, aby uczcić dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości i usypać niedaleko szkoły kopiec. Na kopcu stanął kamienno-betonowy postument ufundowany przez kierownika szkoły. W postument wmurowano płytę z mozaikowym godłem państwa, wykonaną przez ówczesnych nauczycieli. Zaś figura Matki Boskiej Nieustającej Pomocy to dar właścicielki majątku Zaborów - pani Zofii Goldstand i właściciela majątku Zaborówek - pana Gabryjela Wodzińskiego. W 1932 roku, kilkadziesiąt metrów od pierwszej szkoły - ?Starej Kuźni? - na przyległym do niej placu szkolnym rozpoczęto budowę nowej szkoły. Pod nadzorem kierownika Jana Kujawskiego, przy pomocy udziału społecznego miejscowych obywateli oraz pomocy finansowej Towarzystwa Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych powstała nowoczesna szkoła. Był to piętrowy budynek z sześcioma salami, pokojem nauczycielskim, pokojem kierownika, szatnią, salą widowiskową i sceną, przedsionkiem i piwnicą. W 1938 roku Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego nadało szkole imię Powstańców 1863 Roku w związku z istnieniem na terenie Gminy Zaborów mogiły powstańców z 1863r., którą opiekowali się uczniowie. Ufundowano także sztandar. Uroczystość jego poświęcenia miała miejsce w czerwcu 1938r. Był na niej obecny potomek ostatniego dyktatora powstania styczniowego - Romualda Traugutta - pan Bolesław Juszkiewicz, ówczesny administrator majątku Zaborów. On właśnie zaopiekował się wspólną mogiłą powstańców z 1863 roku w Zaborowie Leśnym, ufundował metalowy krzyż z 72 sęczkami oznaczającymi liczbę pochowanych w niej powstańców, a społeczności uczniowskiej przybliżył postać ostatniego dyktatora powstania, bo chociaż imię szkoły upamiętnia ofiarę wszystkich powstańców, to jednak Romuald Traugutt wyraźniej i wiarygodniej ukazuje ich ideały - wzorowego Polaka, dobrego męża i ojca, mężnego, ofiarnego żołnierza kochającego Boga i Ojczyznę, który świadomie dla tych wartości poświęcił życie. Z dniem 1. września 1938r. kierownik J. Kujawski przeszedł na emeryturę i zamieszkał we własnej posiadłości na Kujawiance, a kierownikiem Szkoły Podstawowej w Zaborowie został Antoni Dałek.

DALSZY CIĄG HISTORII SZKOŁY